Από τον Χρήστο Νέζο
Στο βορειότερο σημείο της Νάξου ο Πύργος και το Μοναστήρι της Αγιάς σημείο αναφοράς των εξερευνητών του φυσικού κάλλους, των μύθων και της ιστορίας.

Πύργος της Αγιάς
Εξερευνώντας την Νάξο δεν μπορείς φίλε ταξιδιώτη να μην συμπεριλάβεις και το βορινό τμήμα του νησιού για να γνωρίσεις και την άλλη πλευρά της όχι και τόσο γνωστής Νάξου. Είναι ο οδικός άξονας της χώρας που θα σε οδηγήσει στο ιστορικό και γραφικό λιμανάκι του Απόλλωνα. Στα 39 χιλιόμετρα μιας ορεινής διαδρομής με θέα πάντα το μπλε του πελάγους θα συναντήσετε φίλοι μου τον Πύργο της Αγιάς να καμαρώνει μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο μόνος του, λαβωμένος από το πέρασμα και τη φθορά των αιώνων κουβαλώντας τα μυστικά της εποχής των Ενετών.
Χτισμένος σε 350 μέτρα υψόμετρο από τη θάλασσα δεσπόζει εκεί ο Πύργος της Αγίας, που ακριβής ημερομηνία για την δημιουργία του δεν υπάρχει, ωστόσο, οι ειδικοί πιθανολογούν ότι κατασκευάστηκε με ναξιώτικη πέτρα κατά το πρώτο μισό του 17ου αιώνα και ανήκε στην οικογένεια των Κόκκων, μιας ισχυρής οικογένειας ορθοδόξων της μεταμεσαιωνικής Νάξου.
Αργότερα η ιδιοκτησία του πύργου πέρασε στα χέρια της οικογένειας Ισπανόπουλων, από τους απογόνους της οποίας κατοικείτο μέχρι και το 1992 όποτε και κάηκε το εσωτερικό του από την καταστροφική πυρκαγιά.

Ακολουθώντας αυτό το μικρό πέτρινο μονοπάτι από το δημόσιο δρόμο φτάνεις στον Πύργο.

Πύργος εχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με ζώνη προστασίας τα 500μ.
Η ιστορία μας αποκαλύπτει πως την εποχή των Ενετών κατακτητών στο νησί, αλλά και των χρόνων της Τουρκοκρατίας (16ος – 18ος αιώνας), χτίστηκαν στη Νάξο πολλές επαύλεις που έμοιαζαν με πύργους. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο τύπο χαρακτηριστικών κτισμάτων, που έδειχνε την οικονομική δύναμη και την κοινωνική θέση των ιδιοκτητών τους.
Οι πύργοι αυτοί χρησίμευαν για παραθεριστικές κατοικίες των αρχόντων για το διάστημα από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο, λειτουργώντας ως κεντρικά σημεία για την αγροτική παραγωγή, ενώ συνήθως η κύρια διαμονή των ιδιοκτητών τους ήταν στη Χώρα της Νάξου. Παράλληλα λόγω της κατασκευής τους παρείχαν ασφάλεια απέναντι στη μεγάλη απειλή της εποχής, την πειρατεία, που μάστιζε το Αιγαίο.
Οι σκάλες που συνέδεαν τα τρία επίπεδα του Πύργου είναι πέτρινες, με μικρό πλάτος και μεγάλο ρίχτι. Σε μικρή απόσταση από την μικρών διαστάσεων είσοδο του πύργου, υπήρχε μία ξύλινη καταπακτή που οδηγούσε στην κατώτερη στάθμη του πύργου. Η άνοδος στο δώμα γινόταν με κινητή ξύλινη σκάλα από τον εξώστη του δευτέρου επιπέδου.

Συρματόπλεγμα έχει τοποθετηθεί για να προστατεύει τους τολμηρούς επισκέπτες που θέλουν να εξερευνήσουν τον Πύργο

Στον περιβάλλοντα χώρο του Πύργου της Αγιάς βρίσκεται το κτίσμα του ελαιοτριβείου, του οποίου διασώζεται μέρος του εξοπλισμού. Το κτίσμα δεν έχει πλέον στέγη.

Το μνημείο σήμερα μισογκρεμισμένο στέκει μετά την καταστροφική πυρκαγιά τον Ιανουάριο του 1992

Το Μοναστήρι της Αγιάς στο βορειότερο σημείο της Νάξου
150 μέτρα από τον Πύργο προς τα κάτω και σε υψόμετρο 220 μέτρα από τη θάλασσα συναντάμε το Μοναστήρι της Αγιάς που δεν είναι ορατό από τον δρόμο και είναι αφιερωμένο στην Παναγία. Γιορτάζει κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου όπου διοργανώνεται μεγάλο πανηγύρι.
Σύμφωνα με την ιστορία οι ντόπιοι λένε πως η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας βρέθηκε να επιπλέει στη θάλασσα μπροστά από το σημείο όπου βρίσκεται σήμερα το μοναστήρι, ενώ τα παλαιότερα χρόνια οι προσκυνητές, και κυρίως οι γυναίκες, έκαναν τάμα να φτάσουν μέχρι το μοναστήρι ξυπόλυτες περπατώντας σε δύσβατα και κακοτράχαλα μονοπάτια.

Διαβάστε στο wetravel.gr Μπουτάν το βασίλειο της χαράς

Μπουτάν